وسایل شماره دوزی؛ معرفی لوازم لازم برای شروع شماره دوزی
وسایل شماره‌دوزی لوازمی هستند که در پروژه‌های شماره‌دوزی (Cross-stitch) به کار می‌روند. مهم‌ترین آن‌ها پارچه، نخ و سوزن شماره‌دوزی است و بسیاری از این وسایل با وسایل گلدوزی و روبان‌دوزی مشترک‌اند. در این مقاله هر کدام از وسایل لازم برای شروع شماره‌دوزی و نکات انتخابشان را مرور می‌کنیم.
انواع لوازم شماره‌دوزی
اصلی‌ترین وسایل شماره‌دوزی عبارت‌اند از پارچه یا تور شماره‌دوزی، نخ شماره‌دوزی، سوزن، کارگاه، قیچی، مداد یا خودکار الگو، بوبین نخ و جعبه‌ی نگهداری.
پارچه شماره‌دوزی
پارچه شماره‌دوزی پارچه‌ای مخصوص است که برای پروژه‌های شماره‌دوزی تولید می‌شود. نوع نازک‌تر و توری‌شکل آن را تور شماره‌دوزی می‌نامند.
روی این پارچه الگوی منظمی از سوراخ‌ها وجود دارد که به آن کانت می‌گویند. هر ضربدر شماره‌دوزی روی همین سوراخ‌ها دوخته می‌شود. هنگام انتخاب پارچه، علاوه بر جنس، کانت را هم با توجه به شماره‌ی سوزن، ضخامت نخ و اندازه‌ی طرح انتخاب کنید.
نخ شماره‌دوزی
نخ شماره‌دوزی در جنس‌ها و طیف‌های رنگی بسیار متنوعی تولید می‌شود و به‌صورت کلاف تکی یا بسته‌های چندرنگ عرضه می‌شود. نخ را با توجه به طرح، کانت پارچه و شماره‌ی سوزن انتخاب کنید تا رنگ، جنس و ضخامتش با پروژه هماهنگ باشد.
یکی از شناخته‌شده‌ترین نخ‌های شماره‌دوزی و گلدوزی، نخ دمسه (DMC) است؛ برندی فرانسوی که در تولید نخ شماره‌دوزی شهرت جهانی دارد. برای آشنایی بیشتر با انواع نخ، مقاله‌ی انتخاب نخ و پارچه در گلدوزی را بخوانید.
سوزن شماره‌دوزی
سوزن شماره‌دوزی با سوزن خیاطی فرق دارد. سوزن خیاطی نوک تیز دارد تا راحت در پارچه فرو برود، اما سوزن شماره‌دوزی نوکی گرد و کند دارد تا از سوراخ‌های پارچه رد شود و به بافت آن آسیب نزند.
سایز سوزن باید با کانت پارچه هماهنگ باشد. هرچه کانت بالاتر باشد، سوراخ‌ها ریزترند؛ پس باید سوزن کوچک‌تر و تعداد رشته‌ی نخ کمتری استفاده کنید.
کارگاه شماره‌دوزی
کارگاه حلقه‌ای است که پارچه را در طول کار صاف و کشیده نگه می‌دارد. کارگاه‌ها در اندازه‌ها و جنس‌های مختلف چوبی، پلاستیکی، فلزی و ژله‌ای و در شکل‌های دایره، بیضی و چهارگوش ساخته می‌شوند. از کارگاه می‌توان به‌عنوان قاب نهایی اثر هم استفاده کرد.
یکی از شناخته‌شده‌ترین کارگاه‌های شماره‌دوزی، کارگاه نورگه (Nurge) ساخت ترکیه است که به خاطر کیفیت ساخت و متریال خوب، عمر طولانی دارد.
قیچی شماره‌دوزی
برای بریدن نخ‌های ظریف به قیچی کوچک و تیز نیاز دارید. قیچی‌های مخصوص گلدوزی و شماره‌دوزی ظریف‌اند و بعضی‌شان سرکج‌اند تا بریدن نخ نزدیک سطح پارچه راحت‌تر باشد. به مدل‌هایی که ظاهر تزئینی دارند قیچی فانتزی می‌گویند.
مداد الگو و خودکار حرارتی
برای علامت‌گذاری یا انتقال الگو روی پارچه از مداد الگو یا خودکارهای پاک‌شونده استفاده می‌شود. بعضی از این خودکارها بعد از مدتی خودبه‌خود محو می‌شوند و بعضی با حرارت اتو پاک می‌شوند و اثری روی پارچه نمی‌گذارند.
بوبین نخ
بوبین‌ها نخ‌های دمسه و کوبلن را مرتب نگه می‌دارند و به‌خصوص وقتی چند رشته‌ی نخ را از هم جدا می‌کنید، جلوی گره خوردنشان را می‌گیرند. روی بوبین‌های مقوایی جایی برای نوشتن کد رنگ نخ هم هست.
جعبه ارگانایزر
جعبه ارگانایزر نخ‌ها و وسایل را مرتب و دسته‌بندی‌شده نگه می‌دارد تا زمان کمتری صرف پیدا کردن رنگ‌ها شود.
نکات انتخاب لوازم شماره‌دوزی
- با وسایل پایه شروع کنید: همین وسایلی که در این مقاله معرفی شد برای شروع کافی است. با تجربه‌ی بیشتر، ابزار حرفه‌ای‌تر را اضافه کنید.
- کیفیت را جدی بگیرید: کیفیت پارچه، نخ و سوزن مستقیماً روی کیفیت کار نهایی اثر دارد.
- از تجربه‌ی دیگران استفاده کنید: پیش از تهیه‌ی وسایل، نظر کاربران و هنرمندان باتجربه را بخوانید.
- وسایل را متناسب با پروژه انتخاب کنید: هر پروژه ممکن است پارچه، سوزن، نخ و کارگاه متفاوتی لازم داشته باشد.
- اقلام مصرفی را عمده تهیه کنید: اگر پروژه‌های زیادی در پیش دارید، تهیه‌ی عمده‌ی نخ و سوزن در درازمدت مقرون‌به‌صرفه است.
- به برند و اصالت توجه کنید: برندهایی مثل دمسه، آنکور، پنگوئن و نورگه از نام‌آشناترین تولیدکنندگان لوازم شماره‌دوزی و گلدوزی‌اند.
سوالات متداول
برای شروع شماره‌دوزی چه وسایلی لازم است؟
پارچه یا تور شماره‌دوزی، نخ، سوزن نوک‌گرد، کارگاه، قیچی کوچک و یک الگوی ساده برای شروع کافی است.
فرق سوزن شماره‌دوزی با سوزن معمولی چیست؟
سوزن شماره‌دوزی نوک گرد و کند دارد تا از سوراخ‌های پارچه رد شود و بافت آن را پاره نکند، اما سوزن خیاطی نوک تیز دارد.
کانت پارچه شماره‌دوزی یعنی چه؟
کانت تعداد سوراخ‌ها در هر اینچ پارچه است. کانت بالاتر یعنی سوراخ‌های ریزتر، دوخت ظریف‌تر و نیاز به سوزن کوچک‌تر و نخ نازک‌تر.
برای پیدا کردن طرح‌های آماده، به پترن‌های شماره‌دوزی بلاگ سر بزنید.
اگر می‌خواهید شماره‌دوزی را از پایه و قدم‌به‌قدم یاد بگیرید، کلاس آموزش شماره‌دوزی هنری آکادمی را ببینید.
یادگیری شماره دوزی در هنری آکادمی
این مقاله نقطه‌ی شروع است. اگر می‌خواهی شماره دوزی را طوری یاد بگیری که نتیجه‌اش را بشود هدیه داد یا فروخت، این کلاس‌ها کار را قدم‌به‌قدم و با ویدیو نشانت می‌دهند. همه‌ی آن‌ها، به‌علاوه‌ی ۱۰۰+ کلاس دیگر در ۳۰ رشته‌ی هنری، داخل یک اشتراک هستند.
