گلدوزی اسم روی لباس و مقنعه با دست؛ قدم‌به‌قدم + طرح اسم فارسی
اسمی که با نخ روی لباس بچه، مقنعه‌ی مدرسه یا یک حوله‌ی هدیه دوخته شده، هم کار را شخصی می‌کند و هم با شستشو از بین نمی‌رود. خبر خوب این است که برای گلدوزی اسم لازم نیست گلدوز حرفهای باشید؛ با یکی دو دوخت خطی، طرحی ساده و کمی حوصله می‌شود اولین اسم را در همان روز تمام کرد. در این مقاله می‌گوییم چه وسایلی لازم است، طرح اسم را چطور روی پارچه بیاوریم، برای حروف فارسی و انگلیسی کدام دوخت بهتر است و روی لباس، مقنعه، لباس نوزاد و حوله چه نکته‌هایی را باید رعایت کرد.
گلدوزی اسم کجا به کار می‌آید؟
به دوختن اسم روی پارچه «اسم دوزی» هم می‌گویند. بیشتر کسانی که سراغ آن می‌آیند یکی از این کارها را در نظر دارند:
- لباس مدرسه و مقنعه: برای مشخص بودن لباس بچه یا دوختن اسم روی مقنعه و روپوش.
- لباس نوزاد: اسم روی لباس، پتو، سارافون یا پیش‌بند نوزاد؛ یکی از هدیه‌های پرطرفدار سیسمونی.
- لباس فرم و لباس کار: اسم روی روپوش، لباس پزشکی و پیش‌بند کارگاه یا آشپزخانه.
- حوله و وسایل خانه: اسم یا حرف اول روی حوله، کوسن و رومیزی.
- هدیه: اسم یا حرف اول روی دستمال، کیف پارچه‌ای یا یک تابلوی کارگاهی کوچک.
برای گلدوزی اسم چه وسایلی لازم است؟
وسایل اسم دوزی همان وسایل ساده‌ی گلدوزی است: نخ مولینه، سوزن گلدوزی، کارگاه کوچک، قیچی ریز و یکی از ابزارهای انتقال طرح مثل کاربن، خودکار حرارتی یا پد انتقال طرح. کارگاه را تا جای ممکن کوچک بگیرید تا روی یقه و جاهای تنگ لباس هم جا شود. برای جزئیات بیشتر، مقاله‌ی وسایل گلدوزی و راهنمای انتخاب نخ و پارچه را ببینید.
طرح اسم را چطور انتخاب کنیم؟
مهم‌ترین تصمیم پیش از شروع، انتخاب خط است. اگر تازه‌کار هستید، یک خط ساده با ضخامت یکدست را انتخاب کنید؛ خط‌هایی که پیچ و تزئین زیاد دارند در اندازه‌ی کوچک با نخ در نمی‌آیند. اسم را در برنامه‌ی ورد یا گوشی با فونت دلخواه بنویسید، در اندازه‌ی واقعی چاپ کنید یا از روی صفحه طرح بزنید. برای شروع، ارتفاع حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر برای حروف اندازه‌ی راحتی است و هر چه حروف ریزتر شوند، کار سخت‌تر می‌شود.
برای حرفهای انگلیسی، خط‌های پیوسته و دستنویس حال و هوای ظریف‌تری دارند و یک حرف تنها (مثل M یا Z) با حاشیه‌ی گل و برگ، خودش یک طرح کامل است. درباره‌ی پیدا کردن و ساختن طرح، مقاله‌ی طرح‌های گلدوزی را هم بخوانید.
انتقال طرح اسم روی پارچه
سه روش ساده برای آوردن اسم روی پارچه وجود دارد:
- کاربن: کاربن را بین طرح و پارچه می‌گذارید و روی خط‌ها را می‌کشید. روش راحتی است، فقط رنگ کاربن را طوری انتخاب کنید که اگر کامل پاک نشد، روی پارچه توی چشم نزند.
- خودکار حرارتی: اسم را مستقیم روی پارچه می‌نویسید و بعد از دوخت، با گرمای اتو جای آن از بین می‌رود. این روش برای پارچه‌های روشن خیلی راحت است.
- پد انتقال طرح: طرح را روی پد می‌کشید، پد را با چند کوک ساده روی پارچه ثابت می‌کنید و از روی آن می‌دوزید. بعد از اتمام کار، پارچه را در آب می‌گذارید تا پد حل شود. برای پارچه‌های تیره، کشی یا پرزدار بهترین گزینه است.
یک نکته‌ی مهم برای اسم فارسی: اگر از کاغذهایی استفاده می‌کنید که طرح را با اتو از پشت کاغذ روی پارچه برمی‌گردانند، باید طرح را برعکس (آینه‌ای) چاپ کنید؛ وگرنه اسم وارونه روی پارچه می‌نشیند. در کاربن و خودکار حرارتی این مشکل وجود ندارد.
بهترین دوخت‌ها برای گلدوزی اسم
اسم را با چند دوخت خطی می‌شود دوخت و برای بیشتر کارها همین چند دوخت کافی است:
دوخت کوک
ساده‌ترین دوخت خطی است و برای اولین تمرین عالی است. اگر با نخی به رنگ دیگر از لابه‌لای کوک‌ها رد شوید (دوخت مارپیچ)، خط کمی ضخیم‌تر و تزئینی‌تر می‌شود.
ساقه‌دوزی
خطی پیوسته و نرم می‌سازد و پیچ‌ها را خوب می‌گیرد؛ برای همین برای حروف به‌هم‌پیوسته‌ی فارسی و خط‌های دستنویس انگلیسی انتخاب خیلی خوبی است.
زنجیره
خطی ضخیم‌تر با حلقه‌های کوچک می‌سازد. برای اسم‌های درشت، حوله و پارچه‌های ضخیم مناسب است، چون خط پررنگ‌تری می‌دهد.
ساتن‌دوزی
با کوک‌های موازی و پشت سر هم، داخل حرف را پر می‌کند. برای حرف اول اسم یا اسم‌های بزرگ و توپر جلوه‌ی زیبایی دارد، ولی در حروف خیلی ریز کار سخت می‌شود.
گره فرانسوی
یک برجستگی ریز و گرد است که برای نقطه‌های حروف فارسی بهترین جواب را می‌دهد و می‌شود با آن کنار اسم، گل یا تزئین کوچک هم اضافه کرد.
گلدوزی اسم با دست؛ قدم‌به‌قدم
- پارچه را آماده کنید: لباس نو را قبل از شروع یک بار بشویید و اتو کنید تا آب رفتگی احتمالی بعد از دوخت، اسم را جمع نکند.
- جای اسم را مشخص کنید: لباس را بپوشید یا روی میز پهن کنید و جای دقیق اسم را علامت بزنید. اسم در وسط یا کنار سینه، یقه و لبه‌ی حوله معمولاً خوش‌نشین‌تر است.
- طرح را منتقل کنید: با یکی از روش‌های بالا، اسم را روی پارچه بیاورید.
- پارچه را در کارگاه ببندید: پارچه باید صاف باشد، ولی آن‌قدر کشیده نشود که بعد از باز کردن کارگاه، حروف کج شوند.
- نخ را آماده کنید: نخ مولینه از شش رشته تشکیل شده است. برای اسم‌های ریز معمولاً یک یا دو رشته و برای اسم‌های درشت‌تر سه یا چهار رشته کافی است. بهتر است اول روی تکه‌ای پارچه امتحان کنید.
- بدنه‌ی حروف را بدوزید: از ابتدای اسم شروع کنید و خط را تا انتهای هر کلمه ادامه دهید.
- نقطه‌ها و سرکش‌ها را آخر بدوزید: نقطه‌ها را با گره فرانسوی یا یک کوک کوتاه اضافه کنید.
- کار را تمام کنید: سر نخ را از پشت کار زیر چند کوک رد کنید، اثر طرح را پاک کنید و کار را از پشت اتو بزنید.
نکته‌هایی برای حروف فارسی
- در پیچ‌ها کوک را کوتاه کنید: در حروفی مثل «ه»، «م» و «ر» کوک بلند باعث زاویه‌دار شدن خط می‌شود.
- دندانه‌ها را کمی بزرگ‌تر بکشید: در حروفی مثل «س» و «ش» اگر دندانه‌ها خیلی ریز باشند، با نخ به هم می‌چسبند.
- بین کلمه‌ها جا بگذارید: نوشته‌ی دوخته‌شده کمی ضخیم‌تر از خط چاپی می‌شود، پس طرح را کمی بازتر بکشید.
- حلقه‌ی داخل حروف را باز نگه دارید: حروفی مثل «و» و «ف» اگر توی حلقه‌شان پر شود، خوانایی‌شان را از دست می‌دهند.
گلدوزی اسم روی پارچه‌های مختلف
گلدوزی اسم روی لباس
روی پارچه‌های بی‌کش کار ساده است. پارچه‌های کشی اگر پشت‌بند نداشته باشند، با کشیده شدن نخ جمع می‌شوند. پیش از دوخت، پشت کار لایی نازک بگذارید و نخ را زیاد نکشید. نکته‌های کامل‌تر را در مقاله‌ی گلدوزی روی لباس آورده‌ایم.
گلدوزی اسم روی مقنعه و لباس مدرسه
پارچه‌ی مقنعه معمولاً نازک است و زود چروک می‌شود. از یک لایی نازک پشت کار، سوزن ظریف و نخ با رشته‌ی کم استفاده کنید. اسم کوتاه و ساده هم روی مقنعه بهتر می‌نشیند. برای پارچه‌ی تیره، پد انتقال طرح کار را راحت‌تر می‌کند؛ چون کاربن معمولاً روی آن دیده نمی‌شود.
گلدوزی اسم روی لباس نوزاد
پارچه‌های نوزاد نرم و کشی‌اند، پس دوخت باید سبک باشد. سر نخ‌ها را با دقت پنهان کنید و گره‌ی بزرگ پشت کار نگذارید تا به پوست کودک فشار نیاورد. اگر کار در جایی است که به پوست می‌خورد، پشت آن را با یک تکه پارچه‌ی نرم بپوشانید.
گلدوزی اسم روی حوله
پرز حوله کوک‌ها را در خودش فرو می‌برد. یک لایه پد محلول در آب روی حوله بگذارید و از روی آن بدوزید تا اسم روی پرز بماند، و دوخت ضخیم‌تری مثل زنجیره یا ساتن با رشته‌ی بیشتر انتخاب کنید.
گلدوزی اسم روی پیش‌بند و لباس فرم
این پارچه‌ها معمولاً ضخیم و بی‌کش‌اند و کار روی آن‌ها راحت است، ولی چون زیاد شسته می‌شوند، از نخ رنگ‌ثابت استفاده کنید و سر نخ را محکم ببندید.
گلدوزی اسم با دست بهتر است یا با چرخ خیاطی؟
با چرخ خیاطی معمولی هم می‌شود اسم دوخت: دوخت زیگزاگ با فاصله‌ی خیلی کم، یا پایین آوردن دندانه‌های چرخ و حرکت دادن پارچه با دست. این کار سریع است، ولی کنترل پیچ‌های حروف فارسی با آن تمرین زیادی می‌خواهد و خط اغلب خشک‌تر درمی‌آید. چرخ‌های گلدوزی کامپیوتری هم نتیجه‌ی یکدستی می‌دهند، ولی دستگاه خاص خودشان را می‌خواهند. گلدوزی با دست کندتر است، اما ابزار گران نمی‌خواهد، روی هر جای لباس اجرا می‌شود و همان حس دست‌ساز را به کار می‌دهد که برای هدیه و سفارش شخصی مهم است.
نگهداری و شستشوی لباس گلدوزی‌شده
لباسی که اسم روی آن دوخته شده را بهتر است پشت‌ورو و با آب ولرم بشویید و از چنگ زدن روی نخ خودداری کنید. پیش از شروع کار، نخ رنگی را روی تکه‌ای پارچه‌ی سفید امتحان کنید تا مطمئن شوید رنگ پس نمی‌دهد. اتو را هم از پشت کار بکشید تا برجستگی دوخت از بین نرود.
سؤال‌های متداول درباره‌ی گلدوزی اسم
برای گلدوزی اسم چند رشته نخ لازم است؟
به اندازه‌ی حروف بستگی دارد. برای اسم‌های ریز یک یا دو رشته و برای اسم‌های درشت‌تر سه یا چهار رشته از نخ مولینه معمولاً مناسب است.
برای دوختن اسم فارسی کدام دوخت بهتر است؟
ساقه‌دوزی بیشتر از بقیه به کار حروف فارسی می‌آید، چون خط پیوسته و نرمی می‌سازد و پیچ‌ها را خوب می‌گیرد. نقطه‌ها را هم می‌شود با گره فرانسوی دوخت.
گلدوزی اسم روی لباس تیره را چطور انجام دهیم؟
طرح را روی پد انتقال طرح بکشید، پد را روی لباس ثابت کنید و از روی آن بدوزید. بعد از اتمام کار، پد در آب حل می‌شود و اثری باقی نمی‌ماند.
آیا بدون تجربه می‌شود اسم دوخت؟
بله. با یک دوخت خطی و یک اسم کوتاه می‌شود شروع کرد. بهتر است اولین تمرین را روی یک تکه پارچه‌ی کتان انجام دهید و بعد سراغ لباس بروید.
گلدوزی اسم با شستشو خراب می‌شود؟
اگر نخ مرغوب باشد و سر نخ‌ها درست بسته شده باشد، خراب نمی‌شود. فقط شستشو را ملایم و لباس را پشت‌ورو انجام دهید.
یادگیری گلدوزی با دست در هنری آکادمی
گلدوزی اسم معمولاً اولین قدم است؛ کسی که چند دوخت را یاد بگیرد، بعد می‌تواند کنار اسم گل و برگ هم بدوزد. در هنری آکادمی، کلاس گلدوزی با دست از معرفی ابزار و متریال، دوخت‌های خطی و انتقال طرح تا ساتن‌دوزی، ساقه‌دوزی، زنجیره و گره فرانسوی را قدم‌به‌قدم آموزش می‌دهد و دوره‌ی پیشرفته هم برای دوخت‌های بیشتر کنارش هست. با خرید هر کلاس، دسترسی همیشگی به ویدیوهای آن و یک سال پشتیبانی مدرس دارید، و اشتراک هنری آکادمی به همه‌ی کلاس‌ها یک‌جا دسترسی می‌دهد. جلسه‌ی اول کلاس‌ها بعد از ورود به حساب، رایگان قابل تماشاست.
یادگیری گلدوزی در هنری آکادمی
این مقاله نقطه‌ی شروع است. اگر می‌خواهی گلدوزی را طوری یاد بگیری که نتیجه‌اش را بشود هدیه داد یا فروخت، این کلاس‌ها کار را قدم‌به‌قدم و با ویدیو نشانت می‌دهند. همه‌ی آن‌ها، به‌علاوه‌ی ۱۰۰+ کلاس دیگر در ۳۱ رشته‌ی هنری، داخل یک اشتراک هستند.
